Gemeentebrief ds. Eeuwout Klootwijk Gemeentebrief ds. Eeuwout Klootwijk

4-5 mei, 75 bevrijding in coronavirustijd

In deze coronavirustijd is het in Nederland nog mogelijk om korte wandelingen te maken, mits je maar voldoende afstand bewaart. Jorine en ik liepen op een van deze wandelingen vanaf het station Vlissingen naar de boulevard en bekeken de gedenktekens en monumenten die herinneren aan de Slag om de Schelde in 1944. Vlakbij de Oranjemolen en de voormalige landingsplaats van de geallieerden, Uncle Beach, staat een Joods monument. 

Het staat er al sinds 22 maart 2016. Toen is het onthuld door de nabestaanden van veertig op 24 maart 1942 weggevoerde Joodse inwoners van Vlissingen. Ik staarde er een tijd naar. Het is een grote langwerpige zuil, aan de gebroken in twee delen. De scheur begint van onderen en wordt naar boven toe steeds wijder. Het doet wel wat denken aan het prachtige en schrijnende Auschwitzmonument in het Wertheimpark in Amsterdam, gemaakt door Jan Wolkers: ‘Gebroken spiegels’. Aan de ene zijde, richting Vlissingen, staat de tekst: ‘ Wij herdenken met dit monument de 40 Joodse inwoners van Vlissingen die vermoord zijn in de Nazi concentratiekampen. Hun namen zijn gebeiteld in het graniet opdat ze nooit vergeten zullen worden.’ Aan de andere zijde, richting de Schelde, staan de namen opgesomd: ‘Alberg, Abraham David; Bouwman, Barend; Bouwman-geb. Noach, Lize; Cracau, Daniel; Cracau, David; Cracau, Jacob…’ Terwijl ik de namen lees van individuen, gezinnen en families, kijk ik uit over de boulevard, de Schelde en Vlissingen. Het is een zonnig en vredig tafereel, en er lopen slechts enkele mensen. De rust doet weldadig aan en staat in schrijnend contrast met de tragiek en het ten hemelbestormende onrecht dat hier in steen gebeiteld is.

Dit jaar gedenken we de doden in het jaar van 75 bevrijding en vieren we de vrijheid. En noodgedwongen gebeurt dit alles anders dan gepland, in een ongewone tijd, die afstand afdwingt. De kranslegging op de Dam zal alleen maar door de koning en koningin en enkele anderen gedaan worden, en de bevrijdingsconcerten zijn afgelast. De herdenking en viering hoeven echter niet minder intens te zijn. Juist deze coronavirustijd roept vragen op wat vrijheid is, wat de waarden zijn die we hoog willen houden, welke samenleving we willen en kunnen standhouden. In het jaar van 75 jaar bevrijding en in coronavirustijd worden we bepaald bij onszelf, onze wereld, onze manier van leven.

In de Stille Week schreef ik een korte tekst die ik als Paasgroet aan een aantal mensen toestuurde. Hierin resoneert de vraag die God aan Adam stelde: waar ben je, waar sta je, wat is je standpunt, mens? En ook de vraag aan het slot van het boek Jona, de vraag wat het lot is van zoveel onschuldige mensen en dan nog de dieren.

Het is Stille Week
Afstand houden
Contact mijden
Persoonlijk gesprekken op anderhalve meter
Stoepkrijttekeningen waar anders auto's rijden
Alles valt stil
Nieuws dat je overal volgt
Stilte in de winkelstraten
Tegendraadse drukte op sommige stranden
Vliegtuigen aan de grond
Vogels krijgen de ruimte

En in die oorverdovende stilte
in die stilvallende samenleving
een vraag:
wat ben je aan het doen, mens?
hoe denk je samen te leven op deze kleine aarde,
samen met al die mensen
en dan nog al die dieren?
wat is je slavernij, wat je bevrijding
hoe sta je op, anders, als hoopvol teken?

Eeuwout Klootwijk

 

 

terug